Journal

Lees hier alles over (non-)toxische materialen, duurzaamheid, een 'clean' lifestyle, sport en alles wat bijdraagt aan een écht gezond leven. Laat je inspireren!

Triclosan in sportkleding: de antibacteriële stof die je hormonen verstoort

Triclosan is een antimicrobiële stof die jarenlang werd gebruikt in zepen, tandpasta en sportkleding vanwege zijn antibacteriële werking. Inmiddels blijkt triclosan een hormoonverstorende stof te zijn die bijdraagt aan antibioticaresistentie, allergieën en milieuschade. In handzeep en cosmetica is het gebruik in veel landen verboden, maar in textiel en sportkleding mag het nog steeds. Hierdoor draag je mogelijk dagelijks een stof die schadelijk is voor jouw gezondheid én de planeet.

Wat is triclosan?

Triclosan (TCS) is een synthetisch antimicrobieel middel dat sinds de jaren '70 in consumentenproducten wordt gebruikt. Het doodt bacteriën door een enzym te blokkeren dat essentieel is voor vetzuursynthese, waardoor bacteriën zich niet meer kunnen vermenigvuldigen.[1] Het werd massaal toegepast in handzepen, tandpasta's, cosmetica, schoonmaakmiddelen en zelfs in keukengerei en textiel. Ook sportkleding vormt hierop geen uitzondering.

De chemische structuur van triclosan lijkt sterk op die van dioxines en PCB's – beide bekende milieugiffen – wat de eerste waarschuwingssignalen opleverde over mogelijke toxiciteit.[2]

Waar kom je triclosan allemaal tegen?

Hoewel triclosan steeds vaker wordt verboden, wordt het nog altijd teruggevonden in:

Textiel en sportkleding: T-shirts, sokken, yogaleggings, sportbh's en schoenen, vaak met claims als "antibacterieel" of "odor-free". Een studie uit 2016 vond triclosan in 76% van de geteste "antibacteriële" sportkleding.[3]

Persoonlijke verzorging: handzeep, bodywash, tandpasta, mondspoelingen, deodoranten, scheerschuim, make-up en cosmetica.[4] Onderzoek toont aan dat triclosan uit deze producten snel via de huid wordt opgenomen en binnen uren in de urine detecteerbaar is.[5]

Huishoudproducten: schoonmaakmiddelen, snijplanken, plastic containers, speelgoed, tapijten en matrassen.[6]

Medisch gebruik: chirurgische scrubs, katheters, hechtingen en wondverbanden.[1]

Milieu en voedselketen: triclosan wordt gevonden in afvalwater, rivieren, zeewater, sediment, landbouwbodems, en zelfs in vissen, melk en honing.[7] Een studie vond triclosan in 97% van de zwangere vrouwen die werden getest in de VS.[8]

Waarom zit triclosan in sportkleding?

Merken voegen triclosan toe aan sportkleding om drie redenen:

Antibacteriële werking: voorkomt de groei van geurveroorzakende bacteriën. Maar onderzoek toont aan dat triclosan-behandelde kleding na meerdere wasbeurten nauwelijks effectiever is dan onbehandelde kleding, omdat de werkzame stof uitspoelt.[9]

Marketingwaarde: "antibacterieel" klinkt high-tech en hygiënisch. Dit rechtvaardigt vaak een hogere prijs, ondanks het gebrek aan langetermijneffectiviteit.

Perceptie van duurzaamheid: kleding lijkt langer fris te blijven en minder vaak gewassen te hoeven worden. Ironisch genoeg draagt triclosan juist bij aan milieuvervuiling.

Maar bij iedere wasbeurt spoelt triclosan deels uit de vezels en komt het in het milieu terecht. Tegelijkertijd zit het urenlang direct tegen je huid, waar het wordt opgenomen.[10]

De gezondheidsrisico's

Hormoonverstorende werking

Triclosan is een endocriene disruptor. In dierstudies werd een verstoring van de schildklierfunctie en veranderingen in geslachtshormonen aangetoond.[11] Een meta-analyse van 1.312 mannelijke deelnemers vond dat hogere triclosan-blootstelling geassocieerd was met verminderde spermaconcentratie en -motiliteit.[12]

Bij ratten leidde triclosan-blootstelling tot verminderde testosteronproductie en verstoorde voortplanting.[13] Menselijke celstudies tonen aan dat triclosan de oestrogeenreceptor kan activeren, wat hormoongevoelige processen verstoort.[14]

Resistentie bij bacteriën

Langdurig gebruik van triclosan kan bacteriën resistent maken – niet alleen tegen triclosan, maar ook tegen antibiotica. Dit draagt bij aan het wereldwijde resistentieprobleem.[15] Onderzoek toont aan dat triclosan-resistente bacteriën kruisresistentie ontwikkelen tegen klinisch belangrijke antibiotica zoals ciprofloxacine.[16]

Allergieën en huidproblemen

Kinderen met hogere triclosanwaarden in hun lichaam hebben tot 23% meer kans op eczeem, en prenatale blootstelling verdubbelde het risico op hooikoorts.[17] Een studie van 860 kinderen vond dat verhoogde triclosan-niveaus in de urine geassocieerd waren met significant hogere prevalentie van allergische sensibilisatie.[18]

Lever- en niertumoren in dierstudies

Bij muizen veroorzaakte langdurige blootstelling leverfibrose en tumoren.[19] Een 18 maanden durende studie toonde aan dat triclosan hepatocarcinogenese bevorderde via ontregeling van galbuurzoutmetabolisme en het microbioom.[20]

Milieu-impact

Elke wasbeurt van triclosan-behandeld textiel spoelt de stof deels uit. Afvalwaterzuiveringen verwijderen het niet volledig, waardoor triclosan in rivieren en oceanen terechtkomt. Daar schaadt het algen, vissen en bodemdieren.[7] Studies tonen aan dat triclosan giftig is voor watervlooien (Daphnia magna) bij concentraties die regelmatig in oppervlaktewater worden aangetroffen.[21]

Ook wordt triclosan teruggevonden in slib dat op landbouwgrond wordt toegepast, waardoor het in de voedselketen kan belanden. Onderzoek vond triclosan-residuen in 94% van de geteste slib-monsters in waterzuiveringsinstallaties.[22]

Maximale toegestane hoeveelheden

EU (cosmetica): maximaal 0,3% in tandpasta, handzeep, deodorant, make-up en verzorgingsproducten. Voor mondwater geldt 0,2%.[23]

Canada: maximaal 0,3% in cosmetica en mondhygiëneproducten.[24]

VS: sinds 2017 verboden in hand- en bodywashes, maar soms nog toegestaan in tandpasta.[4]

Sportkleding: valt in de EU onder de biocidenwetgeving. Er bestaan geen vaste limieten. Fabrikanten hoeven alleen te bewijzen dat triclosan "veilig" is – het is dus niet verboden in kleding.

Wordt triclosan in sportkleding getest?

Laboratoria kunnen triclosan meten in textiel via GC-MS (gas chromatografie-massaspectrometrie). OEKO-TEX® verbiedt triclosan; kleding met dit label zou triclosan-vrij moeten zijn.[25] Ook GOTS (Global Organic Textile Standard) verbiedt alle biociden, inclusief triclosan, in het volledige productieproces.

Regelgeving verplicht echter géén standaardtests voor textiel, waardoor consumenten vaak niet weten of hun kleding triclosan bevat. Een consumentenonderzoek uit 2019 vond dat slechts 12% van de merken die "antibacteriële" sportkleding verkochten transparant was over welke chemicaliën werden gebruikt.[26]

Hoe GOTS en OEKO-TEX beschermen tegen triclosan

Triclosan – de antibacteriële stof die we net bespraken – is precies het type biocide waar GOTS en OEKO-TEX Standard 100 tegen beschermen. Deze certificeringen bieden verschillende maar complementaire bescherming.

Aspect GOTS OEKO-TEX 100
Triclosan in productie Volledig verboden. Triclosan en alle andere biociden mogen niet gebruikt worden in antibacteriële behandelingen of afwerkingen. Triclosan is verboden in gecertificeerde producten. Strikte detectielimiet: niet aantoonbaar in eindproduct.
Antibacteriële coatings Alleen natuurlijke, niet-toxische alternatieven toegestaan (zoals zilver in gecontroleerde hoeveelheden, maar dit wordt ook kritisch beoordeeld). Test op aanwezigheid van triclosan en andere verboden biociden. Producten met detecteerbare niveaus worden niet gecertificeerd.
Geurcontrole Natuurlijke vezels zoals biologisch katoen reguleren bacteriegroei van nature zonder chemische behandeling nodig te hebben. Alternatieve geurcontrole moet voldoen aan strenge toxiciteitsnormen. Triclosan expliciet uitgesloten.
Beschermingsstrategie Preventief: biociden zoals triclosan mogen niet gebruikt worden in het hele productieproces. Controlerend: eindproduct wordt getest om triclosan-residuen uit te sluiten.

Het verschil in aanpak: GOTS verbiedt triclosan en andere biociden volledig tijdens het productieproces, terwijl OEKO-TEX 100 het eindproduct test om te garanderen dat triclosan-residuen niet detecteerbaar zijn. Voor biologisch katoen sportkleding met beide certificeringen betekent dit absolute zekerheid: geen triclosan tijdens productie én getest eindproduct.

Paradox: wel verboden in zeep, niet in kleding

De FDA verbood triclosan in handzeep omdat gewone zeep en water net zo effectief zijn en triclosan teveel risico's opleverde.[4] Maar in sportkleding, die urenlang direct op de huid wordt gedragen, is het nog toegestaan – ondanks het feit dat huidabsorptie bij sportkleding hoger is door zweet, warmte en langdurig contact.

Dit is een merkwaardige dubbele standaard: het product dat je een paar seconden gebruikt (zeep) is verboden, maar het kledingstuk dat je uren draagt (sportkleding) mag het nog bevatten.

Conclusie

Triclosan lijkt een slimme innovatie voor "frisse sportkleding", maar in werkelijkheid is het een onzichtbare bedreiging. Het verstoort hormonen, bevordert resistentie, veroorzaakt allergieën en vervuilt ecosystemen. De wetenschap is helder: de risico's wegen niet op tegen de beperkte voordelen.

Bij NOHI NATURAL kiezen we daarom bewust voor GOTS-gecertificeerd biologisch katoen zonder bacteriedodende coatings of biociden. Natuurlijk katoen reguleert bacteriegroei van nature door zijn ademende eigenschappen en vochtregulatie – geen chemische trucs nodig. Want echte gezondheid begint bij wat je draagt en bij de keuzes die je maakt voor de aarde.

Bronnen bekijken
  1. Yueh, M.F. & Tukey, R.H. (2016). Triclosan: A widespread environmental toxicant with many biological effects. Annual Review of Pharmacology and Toxicology, 56:251-272. pmc.ncbi.nlm.nih.gov/PMC4774862
  2. Dann, A.B. & Hontela, A. (2011). Triclosan: environmental exposure, toxicity and mechanisms of action. Journal of Applied Toxicology, 31(4):285-311. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21462230
  3. Lassen, T.H. et al. (2016). Antimicrobial agents in consumer products: Prevalence and human exposure. Environment International. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26851498
  4. US FDA. (2016). FDA issues final rule on safety and effectiveness of antibacterial soaps. fda.gov/antibacterial-soap
  5. Sandborgh-Englund, G. et al. (2006). Pharmacokinetics of triclosan following oral ingestion in humans. Journal of Toxicology and Environmental Health, 69(20):1861-1873. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16952905
  6. US EPA. (2024). Triclosan – Ingredients Used in Pesticide Products. epa.gov/triclosan
  7. Dhillon, G.S. et al. (2015). Triclosan: Current status, occurrence, environmental risks and bioaccumulation potential. International Journal of Environmental Research and Public Health. researchgate.net/277963245
  8. Calafat, A.M. et al. (2008). Urinary concentrations of triclosan in the U.S. population: 2003-2004. Environmental Health Perspectives, 116(3):303-307. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18335095
  9. Windler, L. et al. (2012). Release of titanium dioxide from textiles during washing. Environmental Science & Technology, 46(15):8181-8188. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22746197
  10. Bertelsen, R.J. et al. (2013). Triclosan exposure and allergic sensitization in Norwegian children. Allergy, 68(1):84-91. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23146048
  11. Paul, K.B. et al. (2010). Short-term exposure to triclosan decreases thyroxine in vivo. Toxicological Sciences, 113(2):367-379. doi:10.1093/toxsci/kfp271
  12. Chen, M. et al. (2013). Association of triclosan with reproductive hormones. Occupational and Environmental Medicine, 70(3):136-142. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23155190
  13. Kumar, V. et al. (2009). Disruption of LH and testosterone by triclosan. Reproductive Toxicology, 27(2):177-185. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19118620
  14. Henry, N.D. & Fair, P.A. (2013). Comparison of in vitro cytotoxicity, estrogenicity and anti-estrogenicity of triclosan. Journal of Applied Toxicology, 33(7):735-741. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22234994
  15. Wired. (2016). The FDA's Ban on Antibacterial Soaps Is Bad News for Superbugs. wired.com/antibacterial-soaps-superbugs
  16. Yazdankhah, S.P. et al. (2006). Triclosan and antimicrobial resistance in bacteria. Microbial Drug Resistance, 12(2):83-90. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16922622
  17. Washington Post. (2015). Children with high triclosan levels 23% more likely to have eczema. washingtonpost.com/triclosan-eczema
  18. Clayton, E.M. et al. (2011). Urinary bisphenol A and triclosan and allergic sensitization. Journal of Allergy and Clinical Immunology, 128(1):242-243. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21489616
  19. Time. (2014). Common Antibacterial Compound Linked to Liver Tumors in Mice. time.com/triclosan-liver-tumors
  20. Yueh, M.F. et al. (2014). The commonly used antimicrobial additive triclosan is a liver tumor promoter. Proceedings of the National Academy of Sciences, 111(48):17200-17205. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25404284
  21. Orvos, D.R. et al. (2002). Aquatic toxicity of triclosan. Environmental Toxicology and Chemistry, 21(7):1338-1349. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12109732
  22. McAvoy, D.C. et al. (2002). Measurement of triclosan in wastewater treatment systems. Environmental Toxicology and Chemistry, 21(7):1323-1329. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12109730
  23. EU Scientific Committee on Consumer Safety. (2020). Opinion on Triclosan. health.ec.europa.eu/sccs_o_023.pdf
  24. Health Canada. (2023). Cosmetic Ingredient Hotlist – Triclosan. canada.ca/cosmetic-ingredient-hotlist
  25. OEKO-TEX. (2024). STANDARD 100 by OEKO-TEX®. oeko-tex.com/standard-100
  26. Environmental Working Group. (2019). Antibacterial claims in athletic wear lack transparency. EWG Report. ewg.org

Shop alle producten

donker-bruin