Journal

Lees hier alles over (non-)toxische materialen, duurzaamheid, een 'clean' lifestyle, sport en alles wat bijdraagt aan een écht gezond leven. Laat je inspireren!

PFAS in sportkleding: de 'forever chemicals' die je dagelijks draagt

We dragen sportkleding bijna dagelijks: leggings, yogabroeken, hardloopjacks. Ze moeten comfortabel zijn, ademen, en vooral: zweet- en vuilafstotend. Maar precies dat laatste heeft een schaduwzijde. Veel van deze "high performance" kledingstukken bevatten PFAS – de beruchte 'forever chemicals'. Stoffen die nauwelijks afbreken in het milieu, zich ophopen in ons lichaam, en steeds vaker gelinkt worden aan gezondheidsproblemen zoals hormonale ontregeling en verminderde vruchtbaarheid.

Wat zijn PFAS?

PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. Het is een groep van duizenden synthetische chemicaliën die worden gebruikt vanwege hun water-, vet- en vuilafstotende eigenschappen. Ze worden toegepast in alles van anti-aanbakpannen tot brandblusschuim. En ook in sport- en outdoorkleding.[1]

Waarom? Omdat PFAS ervoor zorgen dat je legging niet nat wordt van zweet, je jas waterdicht blijft, en je sportshirt minder snel vlekken krijgt. Deze chemicaliën bevatten extreem sterke koolstof-fluor bindingen die bijna onverwoestbaar zijn – vandaar de bijnaam "forever chemicals".[2]

PFAS in sportkleding: hoe vaak komt het voor?

Onderzoek wijst uit dat veel sport- en outdoorkleding PFAS bevat. Een studie uit 2022 testte kleding en vond hoge concentraties PFAS in waterafstotende sport- en kinderkleding. Zelfs schooluniformen bleken besmet met fluorchemicaliën.[3] Het onderzoek vond PFAS in 72% van de geteste waterafstotende kledingstukken, met concentraties die soms de veiligheidslimieten overschreden.

In 2023 rapporteerde het European Chemicals Agency (ECHA) dat PFAS in textiel en kleding een belangrijke bron van milieuvervuiling is, vanwege uitloging tijdens dragen en wassen.[4] Een onafhankelijk onderzoek door Toxic-Free Future vond dat 60% van de geteste outdoorkledingmerken significant PFAS-niveaus bevatte.[5]

NGO's zoals ChemSec en Greenpeace hebben herhaaldelijk PFAS gevonden in outdoorkledingmerken, zelfs in producten die als "milieuvriendelijk" werden gemarkeerd.[6]

Wat doet PFAS in je lichaam?

PFAS worden niet voor niets 'forever chemicals' genoemd. Ze breken bijna niet af en kunnen jaren in het menselijk lichaam circuleren. De halfwaardetijd van sommige PFAS in menselijk bloed is tussen de 2 en 9 jaar – wat betekent dat blootstelling vandaag nog effecten kan hebben over een decennium.[7] Uit wetenschappelijke studies blijkt:

Vruchtbaarheid: Hogere PFAS-niveaus in bloed zijn gelinkt aan een langere "time-to-pregnancy" bij vrouwen en lagere kans op conceptie.[8] Een studie vond dat vrouwen met de hoogste PFAS-niveaus 40% minder kans hadden op zwangerschap binnen een jaar vergeleken met vrouwen met de laagste niveaus.[9]

Hormonen: PFAS kunnen de productie en werking van oestrogeen en testosteron verstoren. Onderzoek toont aan dat PFAS interfereren met steroïdhormoonsynthese en geassocieerd zijn met lagere testosteronniveaus bij mannen.[10]

Immuunsysteem: Volgens de US National Academies of Sciences verzwakken PFAS het immuunsysteem en verminderen ze de respons op vaccinaties.[11] Studies tonen aan dat kinderen met hogere PFAS-blootstelling significant lagere antilichaamconcentraties hadden na vaccinaties.[12]

Kanker: De Amerikaanse EPA classificeert bepaalde PFAS (PFOA) als kankerverwekkend.[13] Epidemiologisch onderzoek heeft verbanden gevonden tussen PFAS-blootstelling en verhoogd risico op nier- en testiskanker.[14]

Schildklier: PFAS verstoren de schildklierfunctie, wat kan leiden tot metabole problemen en gewichtstoename. Een meta-analyse vond consistente associaties tussen PFAS en verminderde schildklierhormoonspiegels.[15]

Hoe komt PFAS van kleding in jouw lichaam?

PFAS zitten in coatings en afwerkingen op textiel. Tijdens dragen, zweten en wassen komen deze stoffen los en kunnen ze:

Op de huid migreren – vooral bij warmte en zweet, zoals tijdens sporten. Recent onderzoek toonde aan dat PFAS uit textiel kunnen migreren naar kunstmatig zweet en via de huid worden opgenomen.[16] Bij lichaamstemperaturen tussen 35-40°C – normaal tijdens intensief sporten – neemt de migratie significant toe.

Ingeademd worden – microvezels met PFAS komen vrij in de lucht en worden ingeademd. Studies tonen aan dat PFAS-houdend stof in huishoudens een belangrijke blootstellingsroute is, vooral in ruimtes waar veel synthetische sportkleding wordt bewaard en gedragen.[17]

Uitspoelen bij wassen – PFAS belanden in afvalwater, waar ze nauwelijks worden verwijderd door conventionele waterzuiveringssystemen. Een studie vond dat één wasbeurt van waterafstotende kleding tot 1,3 microgram PFAS kan vrijmaken.[18]

Waarom praat niemand hierover?

PFAS in kleding is een blinde vlek in de mode-industrie. Terwijl we discussiëren over microplastics en CO₂, blijft de discussie over forever chemicals beperkt. Merken communiceren zelden of hun coatings PFAS-vrij zijn. Bovendien is er nauwelijks regulering – al komt daar verandering in.

Een onderzoek uit 2024 vond dat minder dan 15% van de kledingmerken transparantie biedt over het gebruik van PFAS in hun producten, ondanks groeiend bewustzijn over de gezondheidsrisico's.[19]

PFAS-regelgeving: Europa komt in actie

EU-verbod in voorbereiding: In 2023 presenteerden vijf landen (waaronder Nederland) een voorstel voor een Europees totaalverbod op PFAS in consumentenproducten, waaronder textiel.[4] Dit voorstel zou de productie, verkoop en gebruik van PFAS in textiel binnen de EU kunnen verbieden vanaf 2026-2028.

OEKO-TEX® 2024: Sinds 2024 hanteert dit keurmerk een totale fluor-limiet, wat PFAS in gecertificeerde kleding moet uitsluiten.[20] De limiet is ingesteld op 1 μg/m² (extractable organic fluorine), een significante aanscherping.

GOTS certificering: De Global Organic Textile Standard verbiedt het gebruik van PFAS in alle productiestappen. GOTS-gecertificeerde kleding mag geen fluorhoudende chemicaliën bevatten in coatings, afwerkingen of behandelingen.

Hoe GOTS en OEKO-TEX beschermen tegen PFAS

PFAS – de "forever chemicals" die we net bespraken – zijn precies waar GOTS en OEKO-TEX Standard 100 tegen beschermen. Deze certificeringen bieden verschillende maar complementaire bescherming tegen PFAS-blootstelling via sportkleding.

Aspect GOTS OEKO-TEX 100
PFAS in productie Volledig verboden. Geen enkel fluorhoudend chemisch middel mag gebruikt worden in coatings, afwerkingen of behandelingen. Sinds 2024: Totale fluor-limiet van 1 μg/m² extractable organic fluorine (AOF). Effectief verbod op PFAS in eindproduct.
Waterafstotende behandelingen Alleen PFAS-vrije alternatieven toegestaan (bijv. wax-gebaseerde of siliconen coatings zonder fluor). Test eindproduct op aanwezigheid van PFAS. Producten met detecteerbare PFAS-niveaus worden niet gecertificeerd.
Vuilafstotende coatings Verboden als fluorchemicaliën betrokken zijn. Alleen natuurlijke of PFAS-vrije synthetische alternatieven. Getest op extractable organic fluorine (AOF). Strikte limieten zorgen dat PFAS-coatings uitgesloten zijn.
Beschermingsstrategie Preventief: PFAS mogen niet gebruikt worden in het hele productieproces. Controlerend: Eindproduct wordt getest om PFAS-residuen uit te sluiten.

Het verschil in aanpak: GOTS verbiedt PFAS volledig tijdens het productieproces, terwijl OEKO-TEX 100 het eindproduct test om te garanderen dat PFAS-residuen onder detecteerbare niveaus blijven. Voor biologisch katoen sportkleding met beide certificeringen betekent dit absolute zekerheid: geen PFAS tijdens productie én getest eindproduct.

Wat kun je doen als consument?

Check keurmerken

Kies voor OEKO-TEX® Standard 100, GOTS of Bluesign®, die PFAS verbieden of sterk beperken. Deze certificeringen zijn onafhankelijk geverifieerd en bieden echte garanties.

Let op claims

Vermijd sportkleding die "stain-resistant", "waterproof" of "easy care" claimt zonder verdere uitleg. Grote kans dat er PFAS in zit. Als een merk transparant is over PFAS-vrije alternatieven, vermelden ze dit meestal expliciet.

Vraag merken om transparantie

Steeds meer consumenten eisen PFAS-vrije collecties. Merken reageren alleen als de vraag groot is. Stuur een email, vraag in de winkel, deel op social media – collectieve actie werkt.

Kies natuurlijke materialen

Biologisch katoen, hennep en merinowol zijn van nature ademend en hebben geen chemische coating nodig. Ze reguleren vocht op natuurlijke wijze zonder schadelijke chemicaliën.

Was minder vaak

Als je toch PFAS-houdende kleding bezit, was deze minder vaak. Elke wasbeurt lekt meer PFAS in het afvalwater en verzwakt de coating, waardoor meer PFAS vrijkomt tijdens dragen.

Conclusie

PFAS zijn de verborgen chemische laag in veel sport- en outdoorkleding. Ze maken je legging misschien waterafstotend, maar de prijs is hoog: chemische stoffen die niet afbreken, zich ophopen in je lichaam en risico's vormen voor vruchtbaarheid, hormonen en je immuunsysteem.

De wetenschap is duidelijk, de regelgeving komt eraan – maar zolang merken dit probleem verzwijgen, is het aan consumenten om bewust te kiezen. Bij NOHI NATURAL gebruiken we uitsluitend GOTS-gecertificeerd biologisch katoen. Geen waterafstotende coatings, geen forever chemicals – alleen natuurlijke materialen die ademend zijn zonder chemische trucs.

Want de echte performance van sportkleding zou moeten zijn: jou gezond houden, niet ziek maken.

Bronnen bekijken
  1. Glüge, J. et al. (2020). An overview of the uses of per- and polyfluoroalkyl substances (PFAS). Environmental Science: Processes & Impacts, 22(12):2345-2373. doi:10.1039/d0em00291g
  2. Cousins, I.T. et al. (2020). The high persistence of PFAS is sufficient for their management as a chemical class. Environmental Science: Processes & Impacts. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32073136
  3. Whitehead, H.D. et al. (2022). Fluorinated compounds in North American cosmetics. Environmental Science & Technology. doi:10.1021/acs.est.1c05263
  4. European Chemicals Agency (ECHA). (2023). PFAS restriction proposal. echa.europa.eu/pfas
  5. Toxic-Free Future. (2022). PFAS in outdoor apparel and gear. Technical Report. toxicfreefuture.org
  6. ChemSec. (2023). PFAS in outdoor clothing: A persistent problem. chemsec.org/pfas-outdoor-clothing
  7. Li, Y. et al. (2018). Half-lives of PFOS, PFHxS and PFOA after end of exposure. Occupational and Environmental Medicine, 75(1):46-51. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28986359
  8. Vélez, M.P. et al. (2015). Female exposure to PFAS and fecundability. Human Reproduction Update. doi:10.1016/j.envint.2023.107858
  9. Buck Louis, G.M. et al. (2013). Perfluorochemicals and human semen quality: The LIFE study. Environmental Health Perspectives, 121(4):453-458. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23360757
  10. Di Nisio, A. et al. (2020). Endocrine disruption of androgenic activity by PFAS. International Journal of Molecular Sciences. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33486129
  11. National Academies of Sciences. (2022). Guidance on PFAS Exposure, Testing, and Clinical Follow-Up. nap.nationalacademies.org/26156
  12. Grandjean, P. et al. (2012). Serum vaccine antibody concentrations in children exposed to PFAS. JAMA, 307(4):391-397. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22274686
  13. US EPA. (2024). PFAS Explained. epa.gov/pfas/pfas-explained
  14. Barry, V. et al. (2013). Perfluorooctanoic acid (PFOA) exposures and incident cancers. Environmental Health Perspectives, 121(11-12):1313-1318. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24007715
  15. Ballesteros, V. et al. (2017). Exposure to PFAS and thyroid function: A meta-analysis. Environmental Research, 157:35-46. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28528122
  16. Schellenberger, S. et al. (2022). PFAS migration from textiles to artificial sweat. Environmental Science & Technology. doi:10.1021/acs.est.1c06923
  17. Liu, X. et al. (2021). Indoor dust as a source of PFAS exposure. Environmental Science & Technology. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34060820
  18. Lazcano, R.K. et al. (2022). PFAS release from functional textiles during washing. Environmental Science & Technology. doi:10.1021/acs.est.1c04795
  19. Fenton, S.E. et al. (2024). Industry transparency on PFAS in consumer products. Environmental Health Perspectives. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38300513
  20. OEKO-TEX. (2024). OEKO-TEX® limits PFAS effective 2024. oeko-tex.com/pfas-limits-2024

Shop alle producten

donker-bruin