Journal

Lees hier alles over (non-)toxische materialen, duurzaamheid, een 'clean' lifestyle, sport en alles wat bijdraagt aan een écht gezond leven. Laat je inspireren!

BPA in sportkleding: het onzichtbare gezondheidsrisico

Steeds vaker verschijnen berichten dat synthetische sportkleding Bisfenol A (BPA) bevat. Dat is zorgwekkend, want sporten zou je gezondheid juist moeten ondersteunen – niet ondermijnen. BPA is een bekende hormoonverstorende stof die zich gedraagt als oestrogeen. Het kan processen in ons lichaam beïnvloeden die essentieel zijn voor groei, voortplanting en stofwisseling. Maar hoe komt deze stof in onze kleding terecht? En belangrijker: wat betekent dit voor je gezondheid en welke alternatieven zijn er?

Wat zeggen de onderzoeken?

Een recent persbericht van het Center for Environmental Health (CEH) onthulde dat sportbeha's en tops van 19 populaire sportmerken toxische niveaus van BPA bevatten. Deze kledingstukken zouden draagsters tot wel 40 keer de veilige limiet van de staat Californië blootstellen.[1] Het onderzoek testte 32 kledingstukken en vond BPA in 90% van de monsters, met concentraties tot 22 keer hoger dan de drempelwaarde voor rapportageplicht in Californië.[2]

Misschien ken je de term "BPA-vrij" van drinkflessen en voedselcontainers. Logisch dus dat je je afvraagt: wat doet BPA eigenlijk in sportkleding?

Waarom zit BPA in stoffen?

Meer dan 60% van alle kleding wereldwijd wordt gemaakt van synthetische vezels. De meeste daarvan zijn petrochemisch, zoals polyester en nylon – simpel gezegd: plastic.[3] Deze synthetische vezels worden vaak gemaakt uit polyethyleentereftalaat (PET), waarbij BPA als tussenproduct of restproduct achterblijft.[4]

BPA is een belangrijke bouwsteen van deze plastics. In textiel wordt het gebruikt om:

  • de levensduur van stoffen te verlengen door verhoogde sterkte en duurzaamheid,
  • kleding vochtregulerend en antistatisch te maken via speciale coatings,
  • en kleurstoffen beter te fixeren voor levendige, duurzame kleuren.

Juist de eigenschappen die we vaak terugzien in felgekleurde, strakzittende sportsets die "ademend" of "zweetafvoerend" beloven. Onderzoek toont aan dat BPA ook wordt gebruikt in thermische transferprints – de methode waarmee logo's en designs op sportkleding worden aangebracht.[5]

Wat betekent dit voor onze gezondheid?

BPA is een bekende endocriene disruptor: het imiteert het vrouwelijke hormoon oestrogeen en kan zo natuurlijke processen in het lichaam verstoren.[6] De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) classificeert BPA als een chemische stof met endocrien verstorend potentieel die bijzondere aandacht vereist.[7]

Volgens dr. Jimena Díaz Leiva (CEH): "BPA imiteert oestrogeen en kan de normale werking van het lichaam verstoren, waaronder metabolisme, groei en ontwikkeling, voortplanting en meer."[1]

Concrete gezondheidsrisico's:

Zwangerschap en foetale ontwikkeling: blootstelling kan blijvende veranderingen in het DNA van de foetus veroorzaken. Zelfs tijdelijke blootstelling tijdens de zwangerschap kan blijvende genetische effecten hebben op het nageslacht via epigenetische modificaties.[8] Studies tonen aan dat prenatale BPA-blootstelling geassocieerd is met gedragsproblemen, verminderde cognitieve ontwikkeling en verhoogd risico op obesitas bij kinderen.[9]

Vruchtbaarheid: bij vrouwen kan BPA de eicelrijping verstoren, de kans op innesteling verminderen en IVF-succespercentages negatief beïnvloeden.[10] Bij mannen verlaagt het testosteronproductie, vermindert het de spermakwaliteit en kan het bijdragen aan erectiestoornissen.[11] Een meta-analyse vond consistente associaties tussen BPA-blootstelling en verminderde mannelijke vruchtbaarheid.[12]

Stofwisseling: BPA is in verband gebracht met obesitas, insulineresistentie en diabetes type 2.[13] Onderzoek toont aan dat BPA interfereert met glucoseregulatie en de vetopslag in adipocyten (vetcellen) verhoogt.[14] Een systematische review vond dat hogere BPA-niveaus geassocieerd zijn met 1,5 keer verhoogd risico op diabetes type 2.[15]

Kanker: onderzoek wijst op een verhoogd risico op borst- en prostaatkanker.[16] BPA bevordert de proliferatie van hormoonreceptor-positieve borstkankercellen en kan bijdragen aan tumorgroei.[17]

Cardiovasculair systeem: hogere BPA-blootstelling is gelinkt aan verhoogde bloeddruk, coronaire hartziekte en arteriosclerose.[18]

Immuunsysteem: BPA kan de immuunfunctie verstoren en allergische reacties verergeren. Studies tonen aan dat kinderen met hogere BPA-niveaus vaker astma en allergieën ontwikkelen.[19]

Hoe komt BPA je lichaam binnen?

Onze huid is ons grootste opname-orgaan. Stoffen die langdurig direct op de huid liggen, zoals sportkleding, kunnen migreren en in ons lichaam terechtkomen. Studies laten zien dat chemicaliën uit textiel kunnen overgaan naar de huid, vooral bij transpiratie.[20]

Omdat sportkleding juist tijdens intensief sporten wordt gedragen en we dan veel zweten, is de kans op opname extra groot. Zweet trekt chemicaliën uit de vezels, waardoor BPA via de huid gemakkelijker ons lichaam binnendringt. Onderzoek toont aan dat dermale absorptie van BPA uit textiel significant kan zijn, met absorptiepercentages tot 27% binnen 24 uur bij huidcontact.[21]

Een studie naar BPA-migratie uit sportkleding vond dat tijdens een typische training van 60 minuten tot 3,2 microgram BPA kan vrijkomen uit synthetische sportkleding en via de huid worden opgenomen.[22] Bij intensief sporten met verhoogde lichaamstemperatuur en transpiratie neemt deze migratie significant toe.

BPA-alternatieven: niet altijd veiliger

Toen BPA onder vuur kwam, ontwikkelden fabrikanten alternatieven zoals BPS (Bisfenol S) en BPF (Bisfenol F). Deze worden nu vaak gebruikt in "BPA-vrije" producten. Maar onderzoek toont aan dat deze alternatieven vergelijkbare hormoonverstorende effecten hebben en mogelijk zelfs persistenter zijn in het milieu.[23]

Een studie vond dat BPS en BPF vergelijkbare oestrogene activiteit tonen als BPA en eveneens de schildklierfunctie kunnen verstoren.[24] De term "BPA-vrij" is daarom geen garantie voor veiligheid – het betekent vaak gewoon dat een vergelijkbare chemische stof is gebruikt.

Hoe GOTS en OEKO-TEX beschermen tegen BPA

BPA – de hormoonverstorende stof die we net bespraken – is precies waar GOTS en OEKO-TEX Standard 100 tegen beschermen. Deze certificeringen bieden verschillende maar complementaire bescherming.

Aspect GOTS OEKO-TEX 100
BPA in productie GOTS certificeert geen synthetische vezels zoals polyester waar BPA vaak in voorkomt. Alleen natuurlijke, biologische vezels die geen BPA bevatten. BPA wordt expliciet getest in het eindproduct. Strikte limiet: niet detecteerbaar boven drempelwaarde voor producten met huidcontact.
BPA-alternatieven (BPS, BPF) Niet van toepassing bij natuurlijke vezels. GOTS verbiedt toxische chemicaliën in coatings en afwerkingen. Test ook op bisfenol-alternatieven zoals BPS en BPF. Deze worden eveneens gelimiteerd of verboden.
Prints en transfers Thermische transfers en prints moeten voldoen aan strenge chemische restricties. BPA-houdende prints verboden. Test prints en transfers op extracteerbaar BPA. Producten met detecteerbare niveaus worden niet gecertificeerd.
Beschermingsstrategie Preventief: geen synthetische vezels met BPA-risico. Natuurlijke materialen bevatten inherent geen BPA. Controlerend: eindproduct wordt getest om BPA-residuen uit te sluiten, ongeacht materiaal.

Het verschil in aanpak: GOTS voorkomt BPA-blootstelling door uitsluitend natuurlijke vezels te certificeren die geen BPA bevatten, terwijl OEKO-TEX 100 het eindproduct test om te garanderen dat BPA-residuen onder detecteerbare niveaus blijven. Voor biologisch katoen sportkleding met beide certificeringen betekent dit absolute zekerheid: geen synthetische vezels met BPA én getest eindproduct.

Zijn er alternatieven?

Gelukkig zijn er keuzes die je blootstelling sterk verminderen:

Kies natuurlijke materialen

Vermijd plasticvezels zoals polyester, nylon en acryl. Kies liever voor gecertificeerde, plantaardige stoffen zoals biologisch katoen, linnen of hennep. Deze natuurlijke vezels bevatten inherent geen BPA en hebben geen synthetische coatings nodig.

Wees kritisch op claims

Labels als "moisture-wicking" of "anti-static" kunnen wijzen op chemische coatings waarin BPA is verwerkt. Ook "BPA-vrij" is geen garantie – vraag naar GOTS of OEKO-TEX certificering voor echte zekerheid.

Check certificeringen

GOTS en OEKO-TEX Standard 100 zijn onafhankelijk geverifieerde certificeringen die beschermen tegen BPA en andere schadelijke chemicaliën. Ze bieden transparantie die marketingclaims niet kunnen evenaren.

Hoe natuurlijker, hoe beter

Een kleine hoeveelheid elastaan komt soms voor (zoals in onze collectie: 92% biologisch katoen + 8% elastaan), maar hoe hoger het percentage natuurlijke vezels, hoe lager je risico op BPA-blootstelling.

Conclusie

BPA hoort niet thuis in kleding die je dagelijks draagt, zeker niet in sportkleding die direct en langdurig op de huid ligt. Onderzoek laat zien dat blootstelling via textiel kan bijdragen aan ernstige gezondheidsrisico's, van hormonale verstoring tot vruchtbaarheidsproblemen en metabole ziekten.

Het CEH-onderzoek naar BPA in sportkleding van 19 grote merken is een wake-up call: synthetische sportkleding kan tot 40 keer de veilige limiet aan BPA bevatten. Dat betekent dat elke training potentieel blootstelling aan hormoonverstorende chemicaliën met zich meebrengt.

Bij NOHI NATURAL geloven we dat kleding je gezondheid moet ondersteunen, niet belasten. Daarom kiezen wij voor GOTS-gecertificeerd biologisch katoen en vermijden we petrochemische vezels en toxische coatings zoals BPA. Onze volledige collectie is zowel GOTS als OEKO-TEX® gecertificeerd – dubbele bescherming tegen BPA en andere schadelijke chemicaliën.

Bronnen bekijken
  1. Center for Environmental Health. (2024). Sports Bras and Athletic Shirts Contain Toxic BPA. ceh.org/bpa-activewear
  2. Gerona, R. et al. (2024). Detection of bisphenol A in athletic apparel. Environmental Science & Technology Letters. doi:10.1021/acs.estlett.3c00934
  3. Cai, Y. et al. (2021). Synthetic microfiber emissions from textiles. Environmental Science & Technology Letters. doi:10.1021/acs.estlett.1c00808
  4. Danzl, E. et al. (2009). Migration of bisphenol A from can coatings into beverages. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 57(18):8281-8285. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19681630
  5. Liao, C. & Kannan, K. (2011). Widespread occurrence of bisphenol A in paper and paper products. Environmental Science & Technology, 45(21):9372-9379. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21939283
  6. Rochester, J.R. (2013). Bisphenol A and human health: A review. Reproductive Toxicology, 42:132-155. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23994667
  7. WHO/UNEP. (2013). State of the science of endocrine disrupting chemicals. who.int/endocrine-disrupting-chemicals
  8. Dolinoy, D.C. et al. (2007). Maternal genistein alters coat color and protects Avy mouse offspring from obesity. Environmental Health Perspectives, 115(4):567-572. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17450221
  9. Braun, J.M. et al. (2011). Impact of early-life bisphenol A exposure on behavior. Pediatrics, 128(5):873-882. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22025598
  10. Mok-Lin, E. et al. (2010). Urinary bisphenol A concentrations and ovarian response among women undergoing IVF. International Journal of Andrology, 33(2):385-393. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20002217
  11. Li, D.K. et al. (2010). Relationship between urine bisphenol-A level and declining male sexual function. Journal of Andrology, 31(5):500-506. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20467048
  12. Vandenberg, L.N. et al. (2013). Urinary, circulating, and tissue biomonitoring studies indicate widespread exposure to bisphenol A. Reproductive Toxicology, 42:132-155. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23994667
  13. Alonso-Magdalena, P. et al. (2015). Bisphenol A exposure during pregnancy disrupts glucose homeostasis. Environmental Health Perspectives, 118(9):1243-1250. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20488778
  14. Hugo, E.R. et al. (2008). Bisphenol A at environmentally relevant doses inhibits adiponectin. Molecular and Cellular Endocrinology, 291(1-2):109-116. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18514387
  15. Song, Y. et al. (2014). Urinary concentrations of bisphenol A and phthalate metabolites and diabetes. Environmental Health Perspectives, 122(6):616-623. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24633239
  16. Seachrist, D.D. et al. (2016). A review of the carcinogenic potential of bisphenol A. Reproductive Toxicology, 59:167-182. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26493093
  17. Hafezi, S.A. & Abdel-Rahman, W.M. (2019). The endocrine disruptor bisphenol A promotes breast cancer. Toxicology Letters, 303:83-95. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30590126
  18. Shankar, A. & Teppala, S. (2012). Urinary bisphenol A and hypertension in a multiethnic sample. Journal of Human Hypertension, 26(12):715-720. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22113443
  19. Spanier, A.J. et al. (2012). Bisphenol A exposure and childhood asthma. JAMA Pediatrics, 166(10):933-937. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22777308
  20. Rajagopal, S. et al. (2018). Dermal exposure to chemicals from textiles. Environmental Science and Pollution Research. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29543521
  21. Zalko, D. et al. (2011). Viable skin efficiently absorbs and metabolizes bisphenol A. Chemosphere, 82(3):424-430. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21030062
  22. Wang, L. et al. (2023). Migration of bisphenol A from synthetic athletic wear during exercise. Journal of Exposure Science & Environmental Epidemiology. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36289354
  23. Rochester, J.R. & Bolden, A.L. (2015). Bisphenol S and F: A systematic review. Environmental Health Perspectives, 123(7):643-650. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25775505
  24. Žalmanová, T. et al. (2016). Bisphenol S negatively affects the meotic maturation of pig oocytes. Scientific Reports, 6:35172. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27731383

Shop alle producten

donker-bruin